Pojęcie wychowania

„Wychowanie istnieje prawdopodobnie tak dawno jak cywilizacja, i objawia się we wszystkich rasach i pod wszystkimi szerokościami geograficznymi. Jest to więc olbrzymia masa faktów stanowiąca część socjalnego wychowania człowieka” (Z. Mysłakowski, 1964). Pojęcie to jest wieloznaczne. Fakt ten wynika między innymi z ogromu informacji składających się na to pojęcie jak i różnymi stanowiskami dotyczącymi usystematyzowania zebranej wiedzy.

Współcześnie pojęcie wychowania rozumiane jest jako złożony proces czy wieloetapowe przedsięwzięcie. S. Kunowski twierdzi, że „… wychowanie dziś odnosi się do całego życia ludzkiego, staje się wychowaniem całożyciowym”. Trwają burzliwe dyskusje na temat rozwinięcia właściwej definicji tego słowa. Jego etymologia ma długą historię i usystematyzowanie oraz dojście do wspólnych wniosków wszystkich ludzi zainteresowanych tym tematem to zadanie niezmiernie skomplikowane. Różnorodność definicji wychowania oraz trudności w zdefiniowaniu tego pojęcia wynikają z faktu niełatwego oddzielenia istoty wychowania od poprzedzającej go socjalizacji – procesu częściowo obejmującego lub wręcz wykluczającego jego znaczenie.[1]

Wincenty Okoń uważa, że „wychowanie to świadomie organizowana działalność społeczna, której celem jest wywoływanie zamierzonych zmian w osobowości człowieka. Zmiany te obejmują zarówno stronę poznawczo-instrumentalną, związaną z poznaniem rzeczywistości i umiejętnością oddziaływania na nią, jak i kształtowaniu stosunku człowieka do świata i ludzi, jego przekonań i postaw, układu wartości i celu życia.”[2]

Wychowanie jest działalnością przygotowywania młodych ludzi do dorosłego życia, do orientowania się w otaczającym ludzkim świecie, do umiejętności samodzielnego radzenia sobie w sytuacjach jednostkowych i społecznych. Przygotowanie to polega na odpowiednim kształtowaniu poznania świata, wartościowania, dokonywania wyborów, postępowania względem innych ludzi, a także względem samego siebie, co razem składa się na bycie osobowością i zajmowanie określonego miejsca  w społeczeństwie, w jego życiu.[3]

Odmienne stanowisko do klasyfikacji definicji wychowania reprezentuje B. Śliwierski. Uważa, że wychowanie zawiera się w 3 zasadniczych typach oddziaływa – jako jednostronne oddziaływanie, relacja i jako proces.

Wychowanie jako jednostronne oddziaływanie wychowawcy na wychowanka.  Wychowanie jako świadomie organizowana działalność społeczna, oparta na „stosunku wychowawczym między wychowankiem a wychowawcą, której celem jest wywołanie zamierzonych zmian w osobowości wychowanka”.  Formowanie, kształtowanie, zmienianie czyjejś osobowości, spowodowanie czy wyzwalanie w niej pożądanych zmian. Wyzwalanie „człowieka spod ucisku wszelkiej nieimmanentnej dla niego transcendencji”. Wychowanie jako swoisty rodzaj relacji dwustronnej, w toku dochodzi do zwrotnego oddziaływania osób na siebie poprzez pracę z człowiekiem i nad człowiekiem przy jego aktywnym współudziale, jako osobą, która znajduje się w stanie dojrzewania i rozwoju. Wychowanie jako „Szczególna relacja międzyludzka, w której podmiotem i zarazem przedmiotem czynów wychowujących jest osoba”. Wychowanie jako „Szczególny przypadek wzajemnego kontaktu osób, dzięki któremu każda z nich powoli się zmienia”. Wychowanie jako proces zachodzący w środowisku życia człowieka – w wymiarze zjawisk psychospołecznych, dziejowych i kulturowych:

Życie, czyli proces „zależności wzajemnej pomiędzy jednostką a środowiskiem fizycznym i społecznym, którego funkcją jest najlepsze dostosowanie jednostki do tego środowiska, przez stopniowe wzbogacanie jego doświadczenia”.

Proces „wrastania jednostki w społeczną świadomość gatunku” oraz proces, czyli ciąg „zmian prowadzących do nowego stanu fizycznego i psychicznego człowieka”, uważanego przynajmniej czasowo za nowy i zakończony.

[1] S. Kunowski, „Podstawy współczesnej pedagogiki”, Warszawa 2004

[2] W. Okoń, „Nowy słownik pedagogiczny” Warszawa 2004

[3]W. Szewczuk, „Encyklopedia psychologii”, Warszawa 1998, Fundacja Innowacja, s. 1005

Informacje o Dydaktyk

prezentuję prace z różnych dziedzin - za darmo
Ten wpis został opublikowany w kategorii prace i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.